و گل سيب و گل بهى و برگ بيد كه آب برو پاشيده باشند پيش او بايد نهاد و لخلخه كه موجب ترطيب دماغ شود و بويهاى خوش بر بينى او بايد داشت تا در دماغ عليل قوتى و رطوبتى حاصل شود و اين لخلخه از گلاب و آب سيب و آب كشنيز تر و صندل و امثال اين بايد ساخت از هريك قدرى كه معالج مناسب داند و اگر چنانچه بىخوابى باشد سركه درين لخلخه بايد آميخت و اگر چنانچه از حد اعتدال بيرون باشد البته سركه در لخلخه بايد آميخت و حقنه درين علت به آب هندوانه و يا آب خيار بايد كرد . [ 210 ] مقاله در بيان حمى بلغمى و ببايد دانست كه تپ بلغمى را بخاريت كمتر است و لذع و گزيدن دست و انامل و اصبع است معالج اولا معلوم نمىشود مگر بمكث طويل اما برد حادث او را طويل است و هر روز مىگردد و گرفتن او بكسل است و خواب بسيار و ثقلى و بردى كه به آسانى ازاله آن نمىتوان كرد و گاه سخونتى حادث مىشود و متعاقب آن برد و اگر چنانچه اين حمى لازمه شود مشابه دق است اگر چنانچه در نبض لينتى نباشد و گاهى نبض صاحب تپ بلغمى صلب مىشود همچنانكه در بحرانات و اين سبب تمديد خلط است كه در بحران طبيعت دفع كرده و بمتابعت آن در عروق نابض صلابت حادث شده است و در بول اكثر رنگ كمتر مىباشد و مايل بفجاجت و عدم نضج و بياض و گاه سرخ نيز مىباشد بواسطه شدت عفونت و رنگ بشره گاه رصاصى مىباشد و در نبض صفر و بسيارى و شدت اختلاف و در براز و قى و بلغم وافره و قلت تشنگى مگر آنكه بلغم شور باشد و درين حين عليل خالى از ضعف